Een alleenstaande moeder die met een leefloon twee kinderen grootbrengt, heeft het zwaar en verdient steun. De samenleving moet haar helpen. We vinden het logisch en rechtvaardig dat de spreekwoordelijke sterkste schouders belastingen betalen die gebruikt worden om die vrouw te helpen. Ja, politici discussiëren over exacte bedragen en criteria. Maar iedereen steunt het principe, van de socialist met 'Hart Boven Hard' poster aan het raam tot de meest rechtse Vld'er.

We zien onze sociale zekerheid als een teken van beschaving.

Onterecht. Want herverdeling op nationaal niveau is een morele schande.

Laten we even uitzoomen om dat te illustreren. Via deze online calculator kan je vergelijken op welke plaats in de globale ranglijst jouw inkomen komt. Drie voorbeelden:

  • Een software developer met een nettoloon van 2.000 euro en enkele standaard extralegale voordelen verdient meer dan 98% van de wereldbevolking.

  • Een gezin dat bestaat uit een leerkracht, een verpleegster, en twee kinderen is beter af dan 93% van de wereldbevolking.

  • Een alleenstaande moeder die met een leefloon twee kinderen moet grootbrengen, is rijker dan vier vijfde van de wereldbevolking.[1]

(Deze cijfers houden er rekening mee dat het leven in België meer kost dan in andere delen van de wereld.)

An inconvenient truth: zelfs de armste Belgen staan er financieel beter voor dan vier vijfde van deze planeet.

Wij zijn allemaal rijk. Ja, wie in België moet rondkomen met een leefloon is rijk. Ook al moet hij of zij elke maand krabben om huur, elektriciteit en schoolrekeningen te betalen. In ruil daarvoor krijg je immers een dak boven je hoofd in één van de veiligste streken ter wereld. Een woonst met stopcontact en sanitair, in tegenstelling tot miljarden mensen.[^2] Een leven met economische mogelijkheden, een weelde waarvoor duizenden vluchtelingen verdrinken op de Middelandse Zee.[^3] Met gezondheidszorg, zodat je kind niet sterft door diarree. Met onderwijs van wereldklasse.[^4]

Stel: een of ander opperwezen ontvoert je voor een spelletje roulette met je leven. Een ruimterad van fortuin kiest willekeurig je nieuwe plaats op aarde. Als blijkt dat je voortaan een Belgische leefloner bent, mag je beide handen kussen. Je hebt geluk gehad in de kosmische loterij.[2]

Maar dat negeren we. We zetten onze oogkleppen op en doen alsof de wereld niet groter is dan België. We moeten wel blind zijn voor het leed van echte armen in Bangladesh, Soedan of Nicaragua, want zonder die blindheid stuikt de morele onderbouwing van onze sociale zekerheid als een kaartenhuisje in elkaar.

Herverdeling stoppen aan de Belgische grens is immers erg handig. Zo kunnen we onszelf zien als middenklasse en niet als 'rijk'. Dan moeten we ons niet schuldig voelen over onze levensstijl, want die is toch een normale middenklasse levensstijl? Terwijl dat op wereldschaal bekeken natuurlijk absurd is: een leerkrachte die in de schoolvakantie op reis gaat naar Thailand, geniet van een onvoorstelbare luxe. Ze staat dichter bij de bankier en zijn miljoenenjacht dan bij de gemiddelde wereldburger.[3] Hetzelfde geldt voor wie de zorg voor zijn bejaarde ouders kan uitbesteden aan een rusthuis. Of voor wie zijn kinderen kan laten studeren wat ze graag doen.

Wie echt wil herverdelen, moet niet alleen de succesvolle ondernemer meer belasten, maar ook verpleegsters en leerkrachten. Wie echt wil herverdelen, moet de leeflonen verlagen ten voordele van armen in Kenya of Myanmar. Maar dat wil natuurlijk niemand. Oproepen tot solidariteit en herverdeling is allemaal leuk, zolang we er zelf niet te veel bij inschieten. Dus doen we allemaal of de Belgische grens moreel relevant is. Dankzij dat handigheidje kunnen we ons lekker solidair voelen zonder er iets wezenlijk voor op te geven.

Wat een triest schouwspel. Terwijl elke tien seconden een kind verhongert, bekvechten een hoop rijken op een minuscuul deel van onze planeet over wie een groter deel van de koek verdient. De ondernemer roept “Ik wil niet van top 2% naar top 4% gaan.” De leefloner schreeuwt “Ik wil van top 18% naar top 16% gaan!” Een verpleegster, rijker dan 93% van de wereld, roept “Laat de rijken de crisis betalen!” Iedereen doet alsof de rest van de wereld niet bestaat.

Een leerkracht die voor meer solidariteit op nationaal niveau pleit, is als een bankier die in de straat van Marc Coucke gaat wonen en vervolgens herverdeling op straatniveau verdedigt.

We willen twee onverenigbare zaken combineren. We willen én solidair zijn én onze levensstijl behouden. Om dat te bereiken, beperken we herverdeling tot het nationale niveau zodat we zelf niet meer 'rijk' zijn en kopen we ons derde wereld-schuldgevoel af met wat Oxfam-producten. We zetten onze oogkleppen op, pleiten voor hogere leeflonen, maken onszelf wijs dat we solidair zijn, en draaien de rug naar de armste tachtig procent van de wereld. Mij allemaal niet gelaten, dat doe ik ook. Maar laat tenminste dat airtje van morele superioriteit vallen. Haal die fucking “Hart Boven Hard” poster van je raam.



  1. De bovenstaande zin klopt niet helemaal. "Rijker" verwijst eigenlijk naar je totale vermogen, niet naar je inkomen. Maar vermogen is sterk afhankelijk van je leeftijd: het kost tijd om iets op te bouwen. Daarom is het een minder heldere maatstaf dan inkomen. Dat neemt niet weg dat kijken naar vermogen vergelijkbare resultaten oplevert. Zo is de eigenaar van een (naar onze normen) relatief bescheiden woning ter waarde van 200.000 euro rijker dan 95% van de wereldbevolking.

    Cijfers:

    Extralegale voordelen voor de software developer: maaltijdcheques, groepsverzekering, monetaire waarde bedrijfswagen en tankkaart, eindejaarspremie en variabele bonus. Jaartotaal €35.000.

    Een vastbenoemde leerkracht lager onderwijs met tien jaar anciënniteit verdient €1.819 per maand. Eindejaarstoelage en vakantiegeld zijn ongeveer goed voor een dertiende maand. €1.819*13 = €23.647. Een verpleegkundige met evenveel ervaring verdient €1.872 per maand. Werkt ze met ouderen, heeft ze ook recht op een eindejaarspremie van €1.258 en een attractiviteitspremie van €2.263, voor een jaartotaal van €25.985. Het gezinsinkomen is dan €49.632.

    http://www.agodi.be/job-in-het-onderwijs-salaris-als-onderwijzer-lager-onderwijs
    https://www.vacature.com/nl-be/carriere/salaris/hoeveel-verdienen-verpleegkundigen
    https://lbc-nvk.acv-online.be/lbc-nvk/Ik-werk/Non-profit/Sectoren/PC-330-Ouderenzorg/Je-rechten/Eindejaarspremie/Eindejaarspremie.html

    Leefloon voor iemand met een gezin: 13.878,41€
    http://www.mi-is.be/nl/equivalent-leefloon ↩︎

  2. Enkele proeflezers merkten op: "Materiële omstandigheden zijn niet alles, het gaat ook om sociale isolatie. Niet kunnen deelnemen aan de maatschappij is ook armoede, ook al heb je een dak boven je hoofd en eten op tafel."

    Ik begrijp de opmerking, maar het blijft vreemd om iemand die rijker is dan vier vijfde van de wereldbevolking arm te noemen. Welke term gebruik je dan voor die 800 miljoen mensen zonder eten op tafel?

    Verder, deelnemen aan de maatschappij betekent deelnemen aan een specifieke sociale context, met normen en verwachtingen die je internaliseert. Er zijn Londonse bankiers die zich arm voelen met een jaarloon van honderdduizenden euro's, omdat ze daarmee niet kunnen beantwoorden aan de norm in hun sociale groep - privé-school voor alle kinderen, groot huis in een goede buurt, kunst kopen op liefdadigheidsevenementen. Volgens de bovenstaande redenering moet je hen ook arm noemen. Want als je iemand die rijker is dan 80% van de wereldbevolking arm noemt omdat hij niet meekan met zijn sociale cirkel, waarom dan niet iemand die rijker is dan 99% van de wereldbevolking en hetzelfde probleem heeft?

    http://news.efinancialcareers.com/be-en/140070/when-a-million-isnt-enough-why-top-bankers-are-struggling-to-get-by/
    http://www.thp.org/knowledge-center/know-your-world-facts-about-hunger-poverty/ ↩︎

  3. Een Vlaamse leerkracht verdient twaalf keer meer dan een leerkracht in Ethiopië. (Dit houdt al rekening met de lagere cost of living in Ethiopië.)

    http://money.cnn.com/interactive/news/economy/davos/global-wage-calculator/ ↩︎